Bigbag dolum sistemleri çalışma prensipleri nelerdir? Tesis kapasitenize en uygun manuel, yarı otomatik ve tam otomatik dolum hattı seçimi rehberi.
Bigbag dolum sistemleri, dökme ürünü esnek torbaya ölçülü biçimde aktaran ekipman zinciridir. Zincir dört parçadan kurulur: besleme ünitesi, dolum başlığı, tartım platformu ve torbayı taşıyan kaldırma çerçevesi.
Dolum sırası her düzende aynı adımları izler. Torbanın kulpları çerçeveye asılır, dolum ağzı başlığa kelepçelenir, terazi sıfırlanır ve ürün akmaya başlar. Hedef ağırlığa gelindiğinde vana kapanır, ağız bağlanır, dolu torba paletin üstüne iner. Döngünün süresi hattın saatlik çıktısını belirler.
Esnek dökme yük torbası (FIBC, Flexible Intermediate Bulk Container) 1980‘li yıllardan bu yana 500-2000 kg bandında standart taşıma birimidir. Tehlikeli olmayan ürünlerde torba tasarımı ISO 21898 (Uluslararası Standardizasyon Örgütü’nün esnek torba standardı) çerçevesinde yapılır. Aynı dönemde dolum tarafı elle beslemeden robotlu hatta taşındı.
Gıda, kimya, mineral ve yem tesislerinde aynı ekipman ailesi çalışır. Değişen şey ürünün akış davranışı, hijyen sınıfı ve torbanın iç yapısıdır.
Vardiya başına doldurulan torba sayısı, düzen seçiminin ilk eşiğidir. Günde 40 torbanın altında kalan tesisler çoğunlukla elle askı ve mobil terazi ile çalışır. Günde 40-150 torba bandında sabit çerçeveli yarı otomatik istasyon maliyetini çıkarır. Bu bandın üstünde, torbayı magazinden alıp askıya takan tam otomatik hat gerçek seçenek olur.
Otomatik hatta geçiş kararı ambalajı da değiştirir. 1930‘dan bu yana ambalaj üreten Cesur, otomatik dolum çuvallarını ayrı bir ürün grubu olarak üretir. Bu gruptaki çuvallar bigbag dolum sistemleri ile uyumlu dikilir: ağız ölçüsü, kulp yerleşimi ve boyut toleransı sabittir. Elle çalışan tesiste sorun çıkarmayan 3-4 cm‘lik boy sapması, robotlu askıda kolun torbayı kaçırmasına yol açar.
Üç düzen arasındaki fark yalnızca hız değildir. Elle askıda operatör torbanın duruşunu gözüyle düzeltir; otomatik hatta bu düzeltmeyi kimse yapmaz. Ambalajdan beklenen ölçü disiplini bu yüzden hat otomatikleştikçe sertleşir.
| Dolum düzeni | Tipik saatlik çıktı | Ambalajdan beklenen | Kritik ölçü sapması |
| Elle askı | 5-15 torba | Dört kulplu tasarım, uzun kulp, esnek dolum ağzı | ±5 cm sapma çevrimi bozmaz |
| Yarı otomatik istasyon | 15-30 torba | Sabit ağız çapı, eşit kulp yüksekliği | ±3 cm |
| Tam otomatik hat | 30-60 torba | Tek kulplu veya çapraz kulplu tasarım, sabit ağız boyu | ±2 cm |
| Sürekli hat (rulo besleme) | 60 torba üstü | Rulodan beslenen tüp kumaş, gövdeye tutturulmuş iç astar | ±1 cm |
Saatlik çıktı, tek torbanın döngü süresinden çıkar. Döngü altı adımdan oluşur: askıya alma, kelepçeleme, ürün akışı, tartımın oturması, ağız bağlama ve indirme. Bunlardan yalnız biri ürün akışıdır; kalan beş adım ekipman ile ambalajın uyumuna bağlıdır.
Basit bir hesap sınırı gösterir. 15 ton/saat besleyen bir hat, 1000 kg‘lık torbayı teorik olarak 4 dakikada doldurur. Gerçek döngü askı ve bağlama adımlarıyla 5-6 dakikaya çıkar, yani saatte 10-12 torba. Aynı hatta ince toz ürün girdiğinde akış havalanma yüzünden yavaşlar. Granül ürün ise besleme hızının sınırına kadar gider.
Otomatik askı torbayı ölçüsünden tanır. Kulp, ağız ve gövde ölçüleri partiden partiye kayarsa hat her seferinde yeniden ayar ister.
Tartım, çerçeveye yerleştirilen yük hücreleriyle (load cell, yükü elektrik sinyaline çeviren sensör) yapılır. Dolum iki kademede yürür: kaba akış hedefin yakınına kadar, ince akış son kilolar için. İki kademeli düzende sapma bandı yüzde 0,5 civarında tutulabilir, tek kademede bu bant genişler.
Kontrol katmanı tartımla bitmez. Metal dedektörü, ağız bağlama kontrolü, etiket ve barkod okuma adımları hattın çıkışında dizilir. Etikette güvenli çalışma yükü (SWL, Safe Working Load) ve güvenlik katsayısı bilgisi bulunur: tek kullanımlık torbada 5:1, çok kullanımlıkta 6:1 yaygın kabuldür. Statik davranışın ölçüldüğü çerçeveyi ise IEC 61340-4-4 standardı tanımlar.
Duruşların büyük kısmı ürün değil ambalaj kaynaklıdır. Sıralama, hat başında en sık görülen nedenden başlar.
Tozuma yönetimi ayrı bir başlık gibi görünse de ambalajla doğrudan bağlıdır. Kapalı ağız kelepçesi, ağız çevresindeki emiş halkası ve iç astar kullanımı tozu hat üzerinde tutar. Gıda ve ilaç hatlarında bu üçlü aynı zamanda hijyen şartıdır.
Ekipman ile çuval aynı karar dosyasında değerlendirilir. Hat seçimi vardiya hedefine göre yapılır, ambalaj ise o hattın tolerans penceresine göre. İki karar ayrı verildiğinde fatura duruş süresi olarak gelir.
Ölçü disiplini kararın ikinci ayağıdır: elle askıda sorun çıkarmayan sapma robotlu hatta beş kat daralır. Üçüncü ayak kulp tasarımıdır; tek kulplu çuval otomatik askıyı hızlandırır, dört kulplu tasarım manuel ve yarı otomatik düzende avantajını korur. Dördüncü ayak iç yapıdır: astar tipi ve statik sınıfı, ürün gıda veya yanıcı toz olduğunda ambalaj şartnamesine ekipmandan önce yazılır. Yatırım dosyasında ekipman teklifi ile ambalaj şartnamesi aynı masada açıldığında hat devreye alma süresi kısalır.
Ekipman kapasiteleri ve torba ölçüleri tesise göre değişir. Yatırım öncesi hat üreticisinden ve ambalaj üreticisinden güncel teknik veriyi doğrulayın.
Geçiş planı vardiya hedefiyle başlar. Günlük torba sayısı, ürünün akış davranışı ve palet ölçüsü belirlendikten sonra hat tipi seçilir. Ambalaj şartnamesi bu seçimin ardından yazılır: ağız ölçüsü, kulp tipi ve tolerans hattın kabul penceresine göre sabitlenir. Deneme partisi ilk hafta ölçüyle doğrulanır.
Dolum ağzı, başlık kelepçesinin kavradığı tek yüzeydir. Çap 35-50 cm bandının dışına çıktığında kelepçe ya tam kapanmaz ya da kumaşı ezer. Kapanmayan ağızdan ürün sızar, ezilen kumaş dikiş hattında yırtılır. Ağız boyu da aynı mantıkla sabitlenir, çünkü kısa boy kelepçenin tutunacağı payı bırakmaz. Sabit ölçü bu üç riski aynı anda kaldırır.
Robotlu askıda yaygın kabul edilen sapma ±2 cm düzeyindedir. Sürekli hatlarda bu değer ±1 cm’ye kadar iner. Elle askıda ±5 cm sapma çevrimi bozmaz, çünkü operatör torbanın duruşunu düzeltir. Tolerans şartnameye yazılmazsa üretim partileri arasındaki fark hatta duruş olarak çıkar. Ölçü kontrolü bu yüzden ürün kabulünde örnekleme ile yapılır.
Tozuma iki yoldan süreyi uzatır. Havalanan ince ürün akış hızını düşürür, ayrıca fotosel ve sensör yüzeyine oturarak hattı yanlış sinyalle durdurur. Kapalı kelepçe, emiş halkası ve iç astar kombinasyonu tozu hat üzerinde tutar. Gıda hatlarında aynı düzen hijyen gereği olarak da aranır.
Rulo besleme, torbayı hazır dikilmiş halde değil rulodan gelen tüp kumaştan üreten sürekli hatlarda kullanılır. Saatte 60 torbanın üstüne çıkan tesislerde tercih edilir. Kumaş genişliği, iç astar entegrasyonu ve kesim toleransı bu düzende şartnamenin ilk üç maddesidir. Rulo ölçüsü hatta sabit olduğu için torba boyutu değişikliği yeni rulo siparişi gerektirir.
Yorum Yap