Ticaret Bakanı Bolat, OECD forumunda kritik ham madde ihracat kısıtlamalarının küresel arzı daralttığını ve tedarik zincirlerini zayıflattığını belirtti.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) Kritik Mineraller Forumu’nda yaptığı konuşmada, kritik ham maddelerin artık stratejik varlıklar olduğunu ve küresel ticaretteki ihracat kısıtlamalarının arzı daralttığını vurguladı. Bolat, OECD verilerine göre ihracat kısıtlamalarının 2009’dan bu yana beş kat arttığını ve bunun küresel tedarik zincirlerinin dayanıklılığını zayıflattığını belirtti. Türkiye’nin açık ve kurallara dayalı ticarete önem verdiğini de ekledi.
Bakan Bolat, yarı iletkenlerden yenilenebilir enerji sistemlerine, savunma teknolojilerinden yüksek katma değerli sanayi üretimine kadar tüm değer zincirlerinin bu materyallere güvenli erişime bağlı olduğunu ifade etti. Bu erişimin giderek daha belirsiz hale geldiğini kaydetti.
OECD’nin bulguları, kritik ham maddelere yönelik ihracat kısıtlamalarının artan eğilimini açıkça ortaya koydu. 2022 ile 2024 yılları arasında küresel kritik ham madde ticaretinin yaklaşık yüzde 16’sının bu kısıtlamalardan etkilendiği belirtildi. Bazı minerallerde bu oranın daha da yükseldiği aktarıldı. Örneğin, kobalt ve manganez ihracatının yaklaşık yüzde 70’i, grafitin neredeyse yarısı ve nadir toprak elementlerinin yüzde 45’i bu durumdan etkilendi.
Kullanılan önlemlerin türünde de değişim gözlemlendiğini belirten Bolat, ihracat vergileri ve lisans zorunluluklarının hala yaygın araçlar olduğunu söyledi. Daha kısıtlayıcı önlemlerin giderek arttığını, bu eğilimlerin küresel arzın daralmasına, fiyat oynaklığının artmasına ve tedarik zinciri dayanıklılığının zayıflamasına yol açtığını dile getirdi.
Bakan Bolat, OECD Envanteri’nin sadece bir veri tabanı olmanın ötesinde, şeffaflığı güçlendiren ve kanıta dayalı politika tepkilerini destekleyen bir küresel kamu malı olduğunu ifade etti. Türkiye olarak açık ve kurallara dayalı ticarete büyük önem verdiklerini, kritik ham maddeler konusunda dengeli yaklaşımlara ihtiyaç duyulduğuna inandıklarını belirtti.
Milli çıkarların korunması gerektiğini ancak aynı zamanda küresel tedarik zincirlerinin istikrarının da muhafaza edilmesi gerektiğini vurguladı. Türk ekonomisinin hem ithalat hem de ihracat yoluyla dış ticaret tarafından desteklendiğini, mineraller ve kritik ham maddeler dahil toplam mal ve hizmet ticaret hacminin 820 milyar dolar olduğunu kaydetti.
Bolat, enerji ürünleri, girdiler ve ham madde ihtiyaçları için güvenli ve istikrarlı tedarik zincirlerine ihtiyaç duyulduğunu belirtti. Uluslararası ticaretin tüm alanlarında işbirliğinin artırılmasına önem verdiklerini de sözlerine ekledi. Dünyanın önemli bir dönüşümden geçtiği bu dönemde, OECD’nin uluslararası politikaları belirleme ve koordinasyonu sağlamada artan bir role sahip olduğunu söyledi.
Yeşil ve dijital ekonomiye geçiş açısından kritik madenlere büyük bir ihtiyaç bulunduğunu belirten Bakan Bolat, yenilenebilir enerji, ileri teknolojiler, imalat sektörü ve yapay zeka gibi alanlarda kritik madenlerin rolünün arttığını ifade etti. Maden zengini az gelişmiş ülkelerin, ham maddeleri işleyerek ekonomilerini katma değerle geliştirmeleri gerektiğini vurguladı.
Yorum Yap