Türkiye’nin dijital kimliği güçleniyor. TRABİS’in devreye girmesiyle .tr uzantılı alan adı sayısı 1,3 milyona yükseldi. Bu artışın detayları neler?
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) verileri, Türkiye’deki “.tr” uzantılı aktif alan adı sayısının 1,3 milyona yükseldiğini ortaya koydu. Bu önemli artış, 14 Eylül 2022’de faaliyete geçen Türkiye Alan Adları Sistemi (TRABİS) ile başlayan yeni dönemin bir sonucu olarak gerçekleşti. TRABİS öncesinde yaklaşık 460 bin olan alan adı sayısı, sistemin devreye girmesiyle önemli bir ivme kazandı.
Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nin (ODTÜ) 1991’den itibaren yürüttüğü “.tr” alan adları yönetimi, 2008’de çıkarılan 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na devredildi. Bakanlık, alan adı tahsis usul ve esaslarını belirleme yetkisini kazandı.
Bakanlık, 7 Kasım 2010’da Resmi Gazete’de yayımlanan “İnternet Alan Adları Yönetmeliği” ile “.tr” uzantılı alan adlarının tahsis yetkisini Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) verdi. Bu düzenleme, alan adı yönetiminde merkezi bir otorite oluşturdu.
BTK, bu yetki kapsamında 14 Eylül 2022 tarihinde Türkiye Alan Adları Sistemi’ni (TRABİS) hayata geçirdi. TRABİS, “.tr” alan adları yönetiminde yeni bir dönemi başlattı.
BTK, 10 Haziran 2023’te Resmi Gazete’de yayımlanan İnternet Alan Adları Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile alan adları yönetimine dair güncellemeler yaptı. Bu güncellemeler, “.a.tr” yapısındaki alan adlarının ilk tahsis süreçlerini düzenledi.
Yeni düzenlemeler, tahsis işlemlerinde kamu kurum ve kuruluşları ile sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait kuruluşların yürürlük tarihinde tahsisli olan alan adlarına öncelik tanıyor. Kurul, “.a.tr” yapısındaki alan adlarına ilişkin ücretlendirmeleri de belirledi.
“gov.tr, edu.tr, tsk.tr, bel.tr ve k12.tr” gibi belirli kategorilerdeki alan adları ise ücretsiz olarak tahsis ediliyor. Bu uygulama, kamu ve eğitim kurumlarına destek sağlamayı amaçlıyor.
TRABİS kayıtlarında en büyük payı “com.tr” uzantılı internet siteleri aldı; bu sayı 988 bin 743 olarak belirlendi. “.tr” uzantısı 180 bin 62 ile ikinci sırada yer alırken, “org.tr” 29 bin 974 ve “net.tr” 27 bin 386 takip etti.
Çeşitli mesleklere yönelik “.web”, “.av”, “.bel”, “.edu” gibi alan adları da sistemde kendine yer buldu. Bu dağılım, Türkiye’deki dijitalleşmenin farklı sektörlere yayıldığını gösterdi.
Söz konusu alan adlarını kullanan internet sitelerinin yüzde 81,2’si Türkiye’de barındırılıyor. Yüzde 6’sı Almanya’da, yüzde 5,3’ü ABD’de, yüzde 2,1’i Fransa’da, yüzde 1,6’sı Hollanda’da, yüzde 0,9’u Kanada’da ve yüzde 0,7’si İngiltere’de bulunuyor.
BTK, İnternet Alan Adları Yönetmeliği kapsamında “Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması”nın (UÇM) işleyişine dair usul ve esasları düzenledi. Bu mekanizma, alan adı anlaşmazlıklarında hızlı ve adil çözümler sunuyor.
TR Alan Adları Uyuşmazlık Çözüm Merkezi, “.tr” uzantılı alan adlarıyla ilgili tahsis, kullanım veya ihlal kaynaklı anlaşmazlıklarda alternatif çözüm yolları sunuyor. Merkez, mahkeme süreçlerini hızlandırmayı hedefliyor.
Bilgi Teknolojileri ve İnternet Güvenliği Derneği (BTİDER), İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC) ve TOBBUYUM Arabuluculuk ve Uyuşmazlık Çözüm Merkezi, bu kapsamda hizmet veriyor. Bu kuruluşlar, taraflar arasındaki uyuşmazlıkları mahkemeye gitmeden çözüme kavuşturmayı amaçlıyor.
Yorum Yap