Jinekolojik onkolojide mikroskobik hücreleri hedefleyen HIPEC yöntemi ve cerrahi kriterler

Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, yumurtalık kanserinde cerrahi müdahale ve sıcak kemoterapi süreçlerine dair bilimsel ilkeleri aktararak, yöntemin her vakada rutin biçimde uygulanamayacağını ve yalnızca uygun koşulları taşıyan hastalarda cerrahi adımı tamamlayabileceğini açıkladı.

Tümör temizliğinin temel ilkeleri ve cerrahi yaklaşım

Tıbbi adıyla over kanseri olan yumurtalık kanseri, karın zarı dokusuna ve karın boşluğunda yer alan organların yüzey kısımlarına yayılım gösterebiliyor. Bu anatomik durum sebebiyle operasyonların sınırı yalnızca yumurtalık dokusuyla kısıtlı kalmayabiliyor. Tedaviye dair genel planlama yapılırken hastalığın karın içindeki yaygınlık derecesi, tümörün biyolojik özellikleri ve hastanın sağlık tablosu bir arada inceleniyor.

Operasyon esnasındaki birincil gayenin hastanın güvenliği korunarak görülebilen tüm kanser odaklarının tamamen vücuttan uzaklaştırılması olduğunu belirten Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, cerrahi prensipleri şu sözlerle paylaştı:

“Amacımız, güvenli biçimde gözle görülür tümör bırakmamaktır. Bunun için karın içindeki hastalığı bir bütün olarak değerlendirmek gerekir. Bazı hastalarda bağırsak, diyafram yüzeyi veya diğer bölgelerdeki tümör odaklarının da çıkarılması gerekebilir. Her aşamada tümörün temizlenmesi kadar hastanın güvenliğini ve ameliyat sonrası iyileşmesini de gözetiyoruz.”

Ameliyat esnasında uygulanan HIPEC mekanizması

Tıbbi literatürde hipertermik intraperitoneal kemoterapi adıyla geçen HIPEC, ısı verilmiş kemoterapi ilacını içeren özel sıvının operasyon sürerken teknik bir düzenekle karın boşluğu içinde belirli bir müddet dolaştırılması prensibiyle yapılıyor. Gözle fark edilen kitlelerin cerrahi operasyonla alınmasının hemen akabinde hayata geçirilen bu işlem, geride kalma olasılığı bulunan mikroskobik boyuttaki kanser hücrelerini hedeflemeyi amaçlıyor. İşlemde tercih edilen ilaç türü, sıvının derecesi ve karın içinde tutulma süresi belirlenmiş tedavi protokollerine göre uygulanıyor.

Uygulamaya dair yaygın yanılgılara değinen Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, yöntemin sınırlarını şu ifadelerle aktardı: “Sıcak kemoterapi, ameliyatta çıkarılması gereken tümörlerin yerine geçen bir yöntem değildir. Cerrahiyi tamamlayabilir, ancak yetersiz tümör temizliğini telafi edeceği düşünülmemelidir. Ameliyat sonrasında gerekli olan diğer kemoterapi tedavilerinin de yerini tutmaz.”

Klinik araştırmalar ve bilimsel kılavuz verileri

Sıcak kemoterapinin sağladığı faydayı işaret eden güçlü bilimsel sonuçlar, operasyondan evvel kemoterapi görmüş ve sonrasında ameliyat edilmiş seçilmiş evre III epitelyal yumurtalık kanseri vakalarında görülüyor. Bu hasta kümesinde yürütülen OVHIPEC-1 çalışmasına ait uzun dönemli takip verileri, ameliyata eklenen HIPEC yönteminin hastalığın tekrarlama veya ilerleme sürecini geciktirebildiğini, aynı zamanda genel yaşam süresini uzatabildiğini gösteriyor.

Rahatsızlığın ilk kez nüksettiği, platin bazlı ilaç tedavisine yanıt vermiş ve ameliyatla görünen kitleleri tamamen temizlenebilmiş hasta gruplarında da yaşam süresine katkı bildiren bilimsel çalışmalar yer alıyor. Diğer taraftan bu hasta grubunda ciddi yan etki oranlarında artış kaydedildiği için beklenen klinik yararın potansiyel risklerle dengelenmesi zorunluluğu doğuyor.

Elde edilen bulguların her evreye ya da her tümör türüne uyarlanamayacağını vurgulayan Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, bireyin genel vücut direncinin, böbrek fonksiyonu testlerinin, ilaçlara verdiği cevabın ve planlanan operasyonun sınırlarının nihai kararı şekillendirdiğini bildirdi. Güncel ASCO kılavuzu da operasyon öncesi kemoterapi sürecini tamamlamış, organ fonksiyonları ve genel sağlık durumu elverişli olan evre III hastalarda yöntemin ameliyat esnasında bir alternatif olarak gündeme getirilebileceğini ifade ediyor.

Bir tedavinin yapılabilir olmasının her hastada zorunlu bir ihtiyaç manasına gelmediğini hatırlatan Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, yaklaşım tarzını şu sözlerle özetledi: “Önce bu uygulamadan beklediğimiz yararı belirliyoruz. Sonra olası yan etkileri ve hastanın sağlık durumunu birlikte ele alıyoruz. Kararı, hastamıza seçenekleri açıkça anlatarak veriyoruz.”

İleri evre vakalarda başlangıç bazen cerrahiyle yapılırken kimi zaman da operasyondan önce kemoterapi uygulanması daha doğru bir rota olabiliyor. Bu yol haritasının jinekolojik onkoloji alanınca netleştirilmesi gerekiyor. Geniş çaplı ameliyatlar cerrahi tecrübenin beraberinde anestezi, ihtiyaç halinde yoğun bakım, tıbbi onkoloji ve iyileşme takip ekiplerinin eş güdümünü şart koşuyor.

Bütüncül yaklaşımın önemine işaret eden Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, değerlendirmesini şu cümlelerle tamamladı: “Hedefimiz yalnızca ameliyatı tamamlamak değil, hastanın bütün tedavi sürecini en doğru biçimde planlamaktır. Hangi hastaya, hangi zamanda, ne kapsamda cerrahi yapılacağı en az ameliyatın tekniği kadar önemlidir. Sıcak kemoterapi de bu planın, bilimsel verilerle desteklenen uygun bir parçası olduğunda değer taşır.”