Duran: Algoritmik Çağda Kontrol Şirketlerde, Devletlerde Mi, Vatandaşta Mı?

İletişim Başkanı Burhanettin Duran, TRT World Forum kapsamında düzenlenen “Algoritmik Çağda Kontrol Kimde? Şirketler, Devletler, Vatandaşlar” başlıklı oturumda, dijital platformlarda bilginin dolaşımını belirleyen algoritmaların hesap verebilirliğini tartıştı. Oturum, forumun ikinci gününde gerçekleşti.

Eşik bekçisi artık algoritma

Duran, geleneksel gazetecilikte editörlerin haberlerin doğruluğunu ve yayımlanma uygunluğunu değerlendirdiğini, bu kararların arkasında hesabı sorulabilir bir insanın bulunduğunu belirtti. Bugün ise haberin kimlere ulaşacağına karar veren yapının giderek algoritmalara kaydığını ifade etti.

Duran, bir haberin doğru ve titizlikle teyit edilmiş olmasının, algoritmik dağıtım nedeniyle hedef kitleye ulaşmasını garanti etmediğine dikkat çekti. Öte yandan yanıltıcı ve kışkırtıcı içeriklerin kısa sürede geniş kitlelere yayılabildiğini kaydetti.

Gazetecilik ekonomisi ve ortak hafıza

Duran, araştırma haberciliğinin maliyetine değinerek, yapay zekânın haberleri kaynak gösterilmeden özetleyebildiğini ve bu durumun haber kuruluşlarının mali sürdürülebilirliğini zorlaştırdığını söyledi. Ayrıca gençlerin tarihlerini ve kültürel miraslarını giderek dijital platformlar üzerinden öğrendiğini belirterek, ortak hafızanın kimin tarafından şekillendirileceği sorusunu gündeme getirdi.

Dijital egemenlik ve üç ilke

Duran, Türkiye açısından meselenin dijital egemenlik boyutuna işaret ederek, verilerin korunması ve kültürel kimliğin muhafazası için kapasite geliştirilmesi gerektiğini ifade etti. Bu bağlamda üç temel ilke sıraladı: hesap verebilirlik, algoritmik dağıtımda adalet ve çoğulculuk. Algoritmaların işleyişinde daha fazla şeffaflık çağrısı yaptı.

Gazze’de hakikatin görünürlüğü

Duran, Anadolu Ajansı serbest kameramanı Muntasır es-Savvaf’ın Gazze’de bir İsrail hava saldırısında hayatını kaybettiğini, TRT Arabi kameramanı Sami Şehade’nin ise ağır yaralanarak sağ bacağını kaybettiğini hatırlattı. Büyük dijital platformlarda Gazze’den gelen içeriklerin kaldırıldığı veya erişiminin kısıtlandığı yönündeki iddialara değindi.

Duran, algoritmik çağda kontrolün muhakeme edebilen ve hakikati savunabilen insanların elinde kalması gerektiğini vurgulayarak konuşmasını tamamladı. Ayrıca Duran, oturuma ilişkin NSosyal hesabından da bir paylaşım yaptı.