TÜBA Başkanı Şeker: Bilimsel Üretimin Temelinde Etik ve Sorumluluk Var

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Dokuz Eylül Üniversitesi’nde “Akademik Sorumluluk ve Saygınlık” başlıklı bir konferans verdi. Şeker, bilimsel çalışmaların etik ilkelere uygun yürütülmesi gerektiğini vurgulayarak yapay zekânın akademik hayata etkilerini ve üniversitelerin toplumsal sorumluluğunu da ele aldı.

Akademik etik ve bilimsel sorumluluk

Şeker, akademik çalışmaların doğruluk, güvenilirlik, özgünlük ve şeffaflık ilkeleri üzerine kurulması gerektiğini belirtti. Ortak çalışmalarda katkıların hakkıyla tanınmasının, bilimsel sonuçların önyargısız değerlendirilmesinin ve üretilen bilginin toplumsal faydaya dönüştürülmesinin akademik sorumluluğun temel unsurları olduğunu ifade etti. Akademisyenlerin yalnızca bilgi üretmekle yetinmeyip mesleki gelişimlerini sürdürmeleri gerektiğini de dile getirdi.

Yapay zekâ teknolojilerinin hızla gelişmesinin etik, hukuki ve toplumsal sorunları da beraberinde getirdiğine dikkat çeken Şeker, kaynak gösterilmeden içerik kullanılması ve yapay zekâ desteğinin şeffaf biçimde belirtilmemesi gibi durumların akademik dürüstlük açısından sorun oluşturduğunu kaydetti. Bu teknolojilerin destekleyici bir araç olarak görülmesi gerektiğini, bilimsel ürünün doğruluğu ve etik niteliğinden sorumlu olanın ise araştırmacı olduğunu vurguladı. İnsan haklarının, mahremiyetin, güvenliğin ve hesap verebilirliğin gözetilmesi çağrısında bulundu.

Üniversitelerin işlevi ve Türkiye’nin bilim vizyonu

Şeker, üniversitelerin eğitim-öğretim, araştırma ve toplumsal katkı olmak üzere üç temel işlevi bulunduğunu belirtti. Değişen bilimsel koşullara uyum sağlanması, eğitimde niteliğin korunması ve nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesinin önemini vurguladı. Türkiye’nin geleceğinin bilim, teknoloji ve akademi alanlarındaki nitelikli çalışmalarla şekilleneceğini ifade eden Şeker, araştırmacıların desteklenmesi, uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi ve Ar-Ge yatırımlarından etkin sonuç alınması gerektiğini söyledi. Türk dünyasındaki bilim akademileri arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesinin de bilimsel etkiyi artıracağını belirtti.

TÜBA’nın destek programları

Konuşmasında Şeker, TÜBA’nın Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanlarını Ödüllendirme Programı (GEBİP), Bilimsel Telif Eser Ödülleri Programı (TESEP), TÜBA-TEKNOFEST Doktora Bilim Ödülleri ve Türk-İslam Bilim Kültür Mirası Projesi gibi çalışmalara değindi. Genç bilim insanlarının desteklenmesi, bilimsel terminolojinin geliştirilmesi ve uluslararası bilim diplomasisinin güçlendirilmesi yönündeki faaliyetleri aktardı.

Şeker, bilimsel gelişimin sürekliliğine dikkat çekerek bilim insanlarının bilgi üretirken etik ilkeleri gözetmesi, öğrenmeye açık kalması ve birikimlerini toplum yararına değerlendirmesi gerektiğini ifade etti.